ولايتي شورا

 ولایتي مشورتي مجلسونه

د ۱۳۰۳ کال د اساسي نظامنامې د موادو مطالق په ولایتونو کي د مشورې د مجلسونو تائسیس د اجتماعي او سیاسي ژوندانه د یموکراتیزه کولو یو مهم ګام وو.

د اعلیحضرت امان الله خان په دوره کي څرنګه چي ددې نظامنامې په ۳۹ ماده کي داسي ذکر سوي دي(د دارالسلطنه په مرکز د دولتي شورا یو هئت او په نایبالحکومي او په اعلی حکومتونو او لومړۍ درجه او دوهم او دریم درجه حکومتوالۍ او علاقه داریو کي یو یو مجلس د مشورې موجود دی.

د علاقه داریو د مشورتي مجلسونو منتخب غړي په لاندي ډول انتخابیږي، د لویو حکومتونو په هره ساحه کي او د لومړي، دوهم او دریمه درجه د سیمي اوسېدونکو په یو ځای کي سره راغونډیږي او د هغه خلګو د جملې څخه هغه اشخاص چي تېک شهرت او نېک اخلاق ولري او د دولت ته ماليه ورکوي او په دغه وخت کي خلګو ته مجرم  متهم نه وي او پوروړی نه وي نو څلور نفره له خپل مېنځ څخه انتخابوي، دغه څلور نفره خپل له مېنځه د رایو په اتفاق یو نفر خپل په نماېندګي کي انتخابوي او پاته نور درې نفره چي په هره سیمه کي پاته دي د همهغه سیمي د مشورتي مجلس منتخب غړي دي.

هغه علاقه داریاني چي بېله واسطه د حکومتي راساً په ولایت یا اعلی حکومتنونو پوري مربوط دي د پورته ذکر سوو تفصیلاتو له رویه څلور – څلور کسان له خپله مېنځه انتخابوي او هغه به د رایو په اتفاق یو نفر خپل له مېنځه د نمایندګۍ لپاره په خپلو سیمو کي د مرکز او اعلا حکومتونو اړوند مجلس ته استوي او پاته درې نفره د علاقه داریو د مشورې مجلس تشکیلوي.

د تشکیلاتو د اساسي نظامنامې د ۲۳۷ مادې حکم په اساس د حکومتونو د مشورتي مجلس د غړو د انتخاب طرز العمل په لاندي ډول دی.

هغه حکومتونه چي په ځان پوري مربوط علاقه داري و نه لري او یا یوازي یوه علاقه داري لري نو څلور – څلور نفره به انتخابوي او دغه څلور نفره به له خپل مېنځ څخه یو د نماېنده په توګه نایبالحکومه او یا اعلی حکومتونه چي دوی پوري اړوند دي استوي او پاته درې کسه د یوه نفر سره که یې په اړوند علاقه داری کي ولري د همهغه حکومت د مشورتي مجلس غړي کيږي, هغه بل حکومت چي زیاته علاقه داری ولري دوه نفره انتخابیږي او د هغه نفر چي د اړوند حکومتداری د علاقه داری د ۲۳۶ مادې په اساس راځي یو نفر خپل په استازیتوب اړوند لوی حکومت ته چي د هغه سره ارتباط لري استوي او پاته غړي د همهغه حکومت د مشورتي مجلس منتخب غړي تشکیلوي.

د تشکیلاتو د اساسي نظامنامې د ۲۳۸ مادې حکم په اساس د هر حکومتي مشورتي مجلس منتخب غړي یو یو نفر خپل له مابینځ څخه د رایو په اتفاق د اړوند حکومتي مرکز ته د خپل د استازي په توګه استوي او خپله د لوی حکومتي مرکز څخه هم  یو – یو نفر د ۲۳۶ مادې د حکم مطابق انتخابوي چي ټوله خپل له مابینځه څخه دوه – دوه نفره خپل استازي په توګه د نایبالحکومتي یا اعلی حکومت مرکز ته استوي او پاته غړو ته د لویو حکومتونو د مشورتي مجلسونو منتخب غړي ویل کیږي.

د تشکیلاتو د اساسي نظامنامې د ۲۳۹ مادې حکم په اساس د افغانستان د اعلی حکومتونو او نایب الحکومه د مشورتي مجلسونو غړي په لاندي ډول انتخابیږي:

هر څومره چي موجوده کلانتران د ایالتونو او اعلی حکومتونو کي دي هر یو یې چي په خپل ګزر او کوڅه پوري اړوند دي د همهغه کوڅې په لوی مسجد کي خلګ راټولوي او دوی ته وایي چي له خپل مینځ څخه داسي کسان چي د نیکو او حسنه خاصیتونو درلودونکي وي او د هغه سیمي خلګو ته متهم او د دولت پوروړی نه وي یو نفر انتخاب کړي او دغه کسان راتلونکي منتخب کلانتران دي او بیا دغه ټوله کلانتران یو ځای غونډه کوي په هر ولایت کي څلور نفره او په نورو اعلی حکومتونو کي دوه نفره  انتخابوي او بیا د هغه اشخاصو سره د چي د لویو حکومتونو او اعلی حکومتونو چي دوی ور پوري اړوند دي یو ځای غونډه کوي او د هغه تناسب چي لاندي به وړاندي سي نفر د دولت د مشورتي لوی مجلس ته استوي او پاته نفر د هغه ولایت یا اعلی حکومت د مشورتي مجلس غړي دي.

د دولت د مسورتي مجلس منتخب غړي چي د اعلی حکومتیو او ولایتونو د نوماندانو له مابینځ څخه د هر ولایت د نفوسو د تناسب د دولت شورا ته راځي او دولت مرکز دارالسلطنه د مشورتي غړي تشکیلوي.